Fibromialgia

Co to jest fibromialgia?

Fibromyalgia jest stanem, który powoduje ból mięśni i zmęczenie w całym ciele. Ludzie z fibromialgią mogą mieć wrażliwe miejsca, w których nawet niewielki nacisk jest bolesny. Oprócz bólu może powodować zaburzenia snu, wahania nastroju i problemy z pamięcią, zwane również „fibromialgicznymi mścicielami”.

Przyczyna fibromialgii nie jest jeszcze w pełni znana, ale uważa się, że jest związana z kombinacją czynników genetycznych, środowiskowych i psychologicznych. Leczenie koncentruje się na łagodzeniu objawów i poprawie jakości życia, często przy użyciu kombinacji leków, zmian stylu życia i zabiegów takich jak kinezyterapia i osteopatia.

Objawy fibromialgii

Fibromyalgia charakteryzuje się rozległym bólem we wszystkich czterech kwadrantach ciała. Jest częstsza u kobiet niż u mężczyzn, w stosunku 3:1. Często jest również związana z innymi chorobami reumatycznymi: na przykład 25% osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów, 50% osób z zespołem Sjögrena i 30% osób cierpiących na toczeń układowy ma również fibromialgię.

Badania wykazały, że fibromialgię można wyjaśnić nieprawidłowym centralnym przetwarzaniem bodźców bólowych, tj. przez uczulenie układów modulujących ból ośrodkowego układu nerwowego. Neurony aferentne, czyli neurony przenoszące bodźce do układu nerwowego, stają się bardziej wrażliwe, co powoduje większą wrażliwość na ból.

Ogólnie rzecz biorąc, silnemu bólowi często towarzyszą objawy takie jak zaburzenia snu, zwiększone zmęczenie, zaburzenia poznawcze, ból głowy, napięcie szczęki, zabudzenia wrażliwości (zmniejszona lub zwiększona reakcja na bodźce) i objawy trzewne, takie jak podrażnienie jelit i pęcherza. Zdolność do funkcjonowania może być również ograniczona przez ból, co ma wpływ na codzienne życie.

Udokumentowano, że osoby z fibromialgią mają niższy próg stymulacji mechanicznej w głębokich tkankach i innych bodźcach, takich jak ciepło i zimno.

Źródła: Reumatologen, Wydanie 3., Patologia i interwencja w rehabilitacji układu mięśniowo-szkieletowego, Drugie wydanie, Zdrowie.pl

Przyczyny i czynniki ryzyka fibromialgii

Przyczyny fibromialgii nie są jeszcze w pełni poznane, ale istnieją związki między tym stanem a innymi ważnymi czynnikami:

• Istnieje związek z długotrwałym przewlekłym bólem, który wysyła nocycepcyjne bodźce do układu nerwowego przez dłuższy czas, co może powodować zmiany biochemiczne i neuroplastyczne w układzie nerwowym i powodować nadwrażliwość.
• Wydaje się również, że istnieje związek genetyczny: na przykład dzieci dzieci z fibromialgią mają 8-krotnie większe ryzyko rozwoju. Jedno amerykańskie badanie wykazało trzynastokrotnie zwiększone ryzyko u rodzeństwa. Na chromosomie nr 17 zidentyfikowano obszar, który może być podatny na rozwój fibromialgii.
• Jest również związana z czynnikami psychospołecznymi i środowiskowymi. Na rozwój choroby mogą wpływać czynniki zewnętrzne, takie jak uraz fizyczny lub psychiczny, przewlekły ból szyi lub dolnej części pleców oraz długotrwały stres.
• Kilka badań opisało również zmiany w osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i funkcji autonomicznego układu nerwowego u osób z fibromialgią.
• Można zaobserwować zmiany w poziomie cytokin prozapalnych i przeciwzapalnych, co może wyjaśniać zwiększoną sztywność i zaburzenia snu.
• Odkryli również mniejszą liczbę receptorów μ-opioidowych, które organizm wykorzystuje do łagodzenia bólu, co może wyjaśniać, dlaczego preparaty na bazie morfiny nie są skuteczne w tej grupie, podczas gdy tramadol, który ma działanie noradrenergyczne i serotoninergiczne oprócz działania na receptory μ-opioidowe, okazał się bardziej skuteczny.

Zaleca się szybkie rozwiązywanie lokalnych stanów bolesnych, takich jak przepukliny i problemy ze ścięgnami, aby nie rozwinęły się one w uczulenie na ból i koncentrację, a tym samym zwiększone ryzyko fibromialgii.

Długoterminowe skutki i powikłania fibromialgii

Nie ma wielu badań dotyczących wyników, które badają długoterminowe powikłania FibromialgiaNa przykład w tej grupie nie odnotowano wzrostu śmiertelności, ale jakość życia związana ze zdrowiem była ogólnie niższa w porównaniu z innymi grupami z chorobami przewlekłymi.

Badanie z 1998 r. dotyczące bólu mięśniowo-powięziowego i urazu kręgosłupa, który może również występować w fibromialgii, pokazuje, że program rehabilitacji utrzymał swój efekt do 2 lat później, co przyniosło korzyści strategiom kontroli objawów, radości z życia i zmniejszeniu absencji chorobowej.

U większości osób z fibromialgią objawy są przewlekłe, ale wiele osób może kontynuować pracę; mimo to 10 do 15 procent jest uznanych za niezdolnych do pracy. Znaleziono opatrunek, który pokazuje korzyści z prawidłowej diagnozy na wczesnym etapie, aby można było odpowiednio leczyć chorobę. Amerykańskie badania wykazują, że odpowiednie środki rehabilitacyjne pomagają utrzymać zatrudnienie.

W Danii około 50% tej grupy otrzymuje świadczenia socjalne, co zasadniczo oznacza zmniejszoną zdolność do pracy.

Psychologiczne aspekty życia z fibromialgią

Wiadomo, że istnieje związek między depresją, lękiem i przewlekłym bólem. W ośrodkach leczenia częstość występowania depresji i lęku u osób z przewlekłymi dolegliwościami bólowymi wynosi 40-60%. Jednak badania oparte głównie na populacji ogólnej wykazały ryzyko rozwoju fibromialgii w wysokości 7,1%, niewiele wyższe niż w populacji określonej (4,1%).

Terapia poznawczo-behawioralna okazała się skuteczna w opracowywaniu strategii radzenia sobie z objawami i zwalczaniem bezużytecznych myśli i zachowań związanych z przewlekłym bólem. Ponownie badania pokazują, że najlepsze wyniki uzyskuje się w połączeniu z innymi lekami i interwencjami.

Jak wspomniano wcześniej, pozytywne wyniki osiągnięto również w przypadku terapii poznawczej i technik koncentrujących się na ciele w celu zmniejszenia stresu. Stres psychiczny jest związany ze wzrostem punktów wyzwalających mięśniowo-powięziowych, a zatem z potencjalnym wzrostem percepcji bólu.

Najnowsze wyniki badań dotyczących fibromialgii

Niewielkie badania z 2011 i 2015 roku wskazywały, że techniki pracy z tkankami miękkimi, w tym techniki mięśniowo-powięziowe, mogą wpływać na zmęczenie, sztywność, odczuwanie bólu i jakość życia. Badano także ręczny drenaż limfatyczny. Wyniki nie pozwalają obiecywać skuteczności u każdej osoby. Badania wykazały poprawę do 6 miesięcy po leczeniu, a efekt zmniejsza się przy następnym badaniu rok później. Po osiągnięciu dobrego rezultatu zaleca się leczenie podtrzymujące, na przykład co pół roku.

Jak wspomniano wcześniej, nadal korzystne jest pracowanie nad wieloma czynnikami, koncentrując się na takich czynnikach jak stres środowiskowy, odżywianie i styl życia, ewentualnie również przy użyciu technik skupiających się na ciele, takich jak joga, tai chi i biofeedback. Zaleca się również leczenie miejscowych stanów bolesnych, takich jak zapalenie ścięgien, zapalenie kaletki i ból promieniujący w celu zmniejszenia bodźców nocycepcyjnych do ośrodkowego układu nerwowego.

Mity i nieporozumienia dotyczące fibromialgii

Fibromyalgia jest diagnozą uznaną przez WHO i zawartą w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób: dlatego błędem jest uważanie jej tylko za diagnozę wykluczającą. Ból osób cierpiących na fibromialgię nie jest również tylko psychologiczny, bolesne doświadczenie jest prawdziwe, ale jak już wspomnieliśmy, układ nerwowy staje się bardziej wrażliwy i małe bodźce są postrzegane silniej niż inne osoby. Istnieje związek między przewlekłym bólem a psychiką, podobnie jak w czasie stresu możesz odczuwać większy ból; nie oznacza to jednak, że ból jest wyłącznie psychologiczny lub po prostu wynika ze stresującego okresu.

Objawy fibromialgii można pomylić z zespołem bólu mięśniowo-powięziowego, który może również powodować ból w różnych częściach ciała. W przypadku zespołu bólu mążdżkowego często odczuwa się napiętą lub skurczoną strukturę w mięśniu, co może powodować przekazywany ból. Jednak niekoniecznie musi to być obecne w fibromialgi. Ponadto ból towarzyszący zespołowi bólu ręki i nogi nie musi koniecznie występować zarówno powyżej, jak i poniżej talii lub we wszystkich czterech kwadrantach ciała.

Inne diagnozy różnicowe obejmują choroby stawów, polimialgię reumatyczną, zaburzenia neurogenne lub neuropatie, miejscowe zapalenie ścięgna, zmiany zwyrodnieniowe dysku, ból trzewny i mechaniczne przeciążenie spowodowane np. skoliozą lub różnicą długości nóg. Inne podstawowe schorzenia mogące powodować podobne objawy to niedobory witamin lub minerałów, lęk i depresja.

Jak już wspomniano, niektóre z tych stanów mogą towarzyszyć fibromialgii, ale mogą również występować bez spełnienia kryteriów diagnostycznych.

Terapie uzupełniające i alternatywne dla fibromialgii

• Efekty masażu klasycznego i akupunktury klasycznej nie wydają się być długotrwałe u osób z fibromialgią, jednak wykazano, że masaż jest najbardziej skuteczny w połączeniu z ćwiczeniami rozciągającymi.
• Wykazano, że techniki suchego igłowania są skuteczne w leczeniu punktów wyzwalających mięśniowo-powięziowych, ale po zabiegu powodują ból.
• Stosowanie ultradźwięków jako leczenia nie wykazało długotrwałego wpływu na objawy.
• Wydaje się, że formy terapii elektrycznej, takie jak TENS i FREMS, mają długotrwały wpływ na ból powięziowy, który może występować również u osób z fibromialgią.